🌀 Yaptığın Iyiliği Başa Kakmak Sözler

KcY89. Yüce kitabımız Kuranı Kerim’de Yapılan iyiliği başa kakmak ile ilgili ayetleri bu sayfada derledik. İşte Kuranı Kerim’de geçen Yapılan iyiliği başa kakmak ile ilgili ayetler. 74/6. Yaptığını çoksunarak başa kakma!2/262. Mallarını Allah yolunda veren ve başa kakıp incitmek için, verdikleri şeyin ardına düşmeyenlerin ödülleri, Rablerinin katındadır. Onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir. 263. Uygun bir söz söylemek ve bir şey veremediği için özür dilemek, peşinden incitme gelen bir sadakadan daha iyidir. Allah muhtaç değildir, halimdir. 264. Ey inananlar! Allah’a ve ahiret gününe inanmayan ve malını, insanlara gösteriş için sarfeden kimse gibi iyiliklerinizi başa kakarak ve inciterek boşa çıkarmayın. Böyle olanın durumu, üzerinde biraz toprak bulunan yalçın kayaya benzer. Üzerine sağanak yağdığında onu cascavlak bırakır. Böylece ellerinde, kazandıklarından bir şey kalmaz. Allah inkârcı toplumu doğru yola Onlar içleri çektiği hâlde, yiyeceği yoksula, öksüze ve esire yedirirler. “Biz sizi ancak Allah rızası için doyuruyoruz, bir karşılık ve teşekkür beklemiyoruz. Biz çok asık suratların bulunacağı bir günde Rabbimizden korkarız” derler. Sual İyilik yapmak ve yapılan iyiliği hatırlatmak günah olur mu? CEVAP İyilik yapmak değil, hatırlatmak maskesi altında yapılan iyiliği başa kakmak günahtır. Hadis-i şeriflerde buyuruluyor ki Allahü teâlâ şu üç kişinin yüzüne bakmaz, onlar için acıklı bir azap vardır 1- Eteklerini yerde sürüyerek yürüyen kibirli kimse, 2- Verdiği bir şeyi başa kakan kimse, 3- Yalan yere yeminle malını satan kimse. [Müslim, Nesai] Allahü teâlâ, kıyamette, şu dört kişiye, rahmetle nazar etmez 1- Ana babasına âsi olan, 2- Ettiği iyiliği başa kakan, 3- Devamlı içki içen, 4- Kaderi inkâr eden. [İ. Adiy] Allahü teâlâ şu üç kimseye buğzeder 1- Başa kakana, 2- Kibirlenene, 3- Çok yemin eden esnafa. [Hâkim] Hilekâr, cimri ve yaptığı iyilikleri başa kakan kimse cennete giremez. [Tirmizi] Cennetin kokusu beş yüz yıllık yerden duyulur. Yaptığını başa kakan, anaya babaya asi olan ve içkiye devam eden cennetin kokusunu duyamaz. [Taberani] Allahü teâlânın verdiği malı, gizli ve aşikâre Hak yoluna harcayan ve yaptığı iyilikleri başa kakmayan, müminlerin en kıymetlisi olur. [İ. Ahlakı] İki âyet-i kerime meali de şöyledir Yaptığın iyiliği çok görerek, başa kakma! [Müddessir 6] Medarik tefsiri Mallarını Allah yolunda harcayıp, daha sonra verdiklerini başa kakmayanların, kalb kırmayanların, Rableri yanında mükâfatları vardır. Onlar için hiçbir korku ve üzüntü yoktur. [Bekara 262] Büyükler kimdir? Sual Dini yazılarda Büyükler böyle buyurdu deniyor. Büyükler kimdir? CEVAP Dini yazılarda büyükler denince, genelde Evliya zatlar ve âlimler anlaşılır. Eğer bu sözü İmam-ı Rabbani gibi tasavvuf silsilesi olan zatlar söylemişse, onlar da hocalarını kast ediyorlardır. Ev içindekilerden bahsedilirse, ana baba ve dedeler kast edilir. Papaz olduk demek Sual Biriyle tartışınca veya kavga edince, papaz olduk deniyor. Böyle söylemek küfür mü? CEVAP Kavga ettik, birbirimizi kırdık anlamında söylemek küfür değilse de, uygun olmaz; çünkü şakadan bile, ben papazım, ben Hıristiyan'ım demek küfür olur. Bazı kimseler kâfir olan yani Müslüman bile olmayan papazları takva sahibi kimseler olarak bildiriyorlarsa da, Allahü teâlâ Müslümanları papaz olmaktan korusun. Sual İyilik yapmak ve meydana getirilen iyiliği hatırlatmak günah olur mu?CEVAPGünah olan iyilik yapmak değil, o iyiliği hatırlatmak suretiyle başa şeriflerde buyuruluyor kiAllahü teâlâ şu üç kişinin yüzüne bakmaz, onlar için acıklı bir azap vardır1- Eteklerini yerde sürüyerek yürüyen kibirli kimse,2- Verdiği bir şeyi başa kakan kimse,3- Yalan yere yeminle malını satan kimse. [Müslim, Nesai]Allahü teâlâ, kıyamette, şu dört kişiye, dualarla nazar etmez1- Ana babasına âsi olan,2- Etmiş olduğu iyiliği başa kakan,3- Sürekli içki içen,4- Kaderi inkâr eden. [İ. Adiy]Allahü teâlâ şu üç hiç kimseye buğzeder1- Başa kakana,2- Kibirlenene,3- Oldukça yemin eden esnafa. [Hâkim]Hilekâr, pinti ve yapmış olduğu iyilikleri başa kakan kimse cennete giremez. [Tirmizi]Cennetin kokusu beş yüz senelik yerden duyulur. Yaptığını başa kakan, anaya babaya asi olan ve içkiye devam eden cennetin kokusunu duyamaz. [Taberani]Allahü teâlânın verdiği malı, gizli saklı ve aşikâre Hak yoluna harcayan ve yapmış olduğu iyilikleri başa kakmayan, müminlerin en kıymetlisi olur. [İ. Ahlakı]İki âyet-i kerime meali de şöyledirYaptığın iyiliği fazlaca görerek, başa kakma! [Müddessir 6] Medarik tefsiriMallarını Tanrı yolunda harcayıp, hemen sonra verdiklerini başa kakmayanların, kalb kırmayanların, Rableri yanında mükâfatları vardır. Onlar için hiçbir korku ve üzüntü yoktur. [Bekara 262]Bir önceki yazımız olan İyiliğine şahitlik etmek başlıklı makalemizde ahitlik ve etmek hakkında bilgiler verilmektedir. iyiliği gizli yapanlar, tanrıya inananlardır. iyiliğinize inanılmasını istiyorsanız, ondan hiç bahsetmeyiniz. bir kimseye edilecek iyiliğin en mükemmeli, o kimseyi minnet altında bırakmayanıdır. balzacyalnız iyilik yapmak yetmez, iyiliği incelikle de yapmak gerekir. denis diderotbaşa kakılan bir iyilik daima hakaret yerini tutar. racinemiktad bal'a ait beğendiğim bir şiiri de burada paylaşmak isterim...iyiliği başa kakmakbir gün adamın biri çarşıda atıp dolaşırken, etrafı süzüyordu...birden yağmur başladı, şemsiyesi de çarşıda onun arkadaşları çoktu...hemen birine varıp şemsiye istemişti."yarın sabah ben sana getiririm" demişti...arkadaşı da "hay hay buyurunuz eve gitme, akşam bizde kalınız"..."hayır" der, "gideceğim evde çocuklar yetişmeliyim, soğumadan yemekler"...bir gün sonra getirip onu iade ayrılarak kendi işine gider...bir gün arkadaşıyla sokakta an hemen selamlaşırlar...söyler ki arkadaşı "o gün bizde olurdu bir gece misafirim olaydın"..."o gün gitmemeliydin, hizmet ederdim yağıyor diye şemsiye verdim sana"..."bana gelmemiş olsan, seni görmese nice olurdu?, eğer şemsiye vermese idim"..."hiç" söyledi beri ki, "sadece vermeseydin bir taşa yaslanırdım"...fakat arkadaşının çok kötü huyu iyiliği her an başa kakardı...bir böyle iki böyle hayli çok zaman uğradığına, adam bin pişman olur...her gördüğü seferde aynı soruyu kaka kaka adamı hayli yorar...birgün yine gezerken bir havuz bulutlu imiş, o günün ayarında...dalgın dalgın gezerken birden bir hitap hemen hatırlar şemsiye veren buydu...herif yaklaştığında aynı soruyu vermeseydim halin nice olurdu?..adam bir ona baktı bir de havuza vermeden önce o havuza atladı...dedi "be kötü adam bunu bin sefer nice olurdu şimdi gözünle gördün"..."artık çekil kafamdan duymayayım aldım namertin o gün şemsiyesini"..."artık daha konuşma benimle alışveriş daha etmem kattiyen"... Kur'an-ı Kerim'in hayatımızı inşası adına atılan bir adım. Ahlâk 16 Mart 2021 tarihinde oluşturuldu Allah’ın gördüğüne yürekten inanan birinin sırf başkaları görsün diye iyilik yapması, o iyiliğin dayandığı ahlâkî dinamikleri tahrip eder. Ahlâkî dinamiklerden hareketle yapılmamış bir iyilik, sonuçta gerçek bir iyilik değil bir aldanış ve aldatıştır. İnsan 8 ve kendi istek ve arzularına rağmen1 muhtaçlara,2 yetimlere3 ve esirlere yemek yedirirler;4 [1] Veya “seve seve”. [2] Miskîn kendi kendine kazanmaktan âciz olan. [3] Yetîm kazananı ölmüş, kendisi de kazanmaktan âciz olan. [4] Esîr özgürlükten mahrum herkes. Hem lafzen hem de mecazen “zor şartların esiri olan kimseler” anlamına gelir. İnsan 9 kendi kendilerine derler ki “Biz size sadece Allah için yediriyoruz; sizden ne bir karşılık ne de bir teşekkür bekliyoruz. İnsan 10 Elbet biz yüzleri astırıp kaşları çattıran bir günde Rabbimizden korkarız.” Müddessir 6 İyilik yapmayı kazanç kapısı haline getirme!1 [1] Veya “Allah için yaptığın iyiliği çok görme!” el-Mennu, yardım edenin yardım alana iyiliğini hatırlatması, bir tür baş kakıncı yapması. Zemahşerî, Hasan Basri’nin okuyuşuna dayanarak şöyle der “Hasan Basri bunu vela temnun testeksiru şeklinde lafzen merfu fakat hal olmak üzere mahallen mansub okumuştur. Yani “çok görerek verme; verdiğini çok sanarak verme” veya “daha çoğunu umarak vermezlik etme” anlamına gelir. Bu âyet istiksârı yasaklar. İstiksâr, bir kimsenin daha fazlasını alma beklentisiyle vermesidir. Bu mantığı “kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez” sözü iyi özetler. Bakara 262 1Mallarını Allah yolunda infak edip de, sonra infak ettiklerini başa kakıp gönül incitmeye kalkışmayanlar, ödüllerini yalnızca Rableri katında Artık onlar gelecekten endişe duymayacaklar, geçmişten dolayı mahzun [1] Önceki âyette müjdelenen verimin elde edilebilmesi için elbette yalnızca “harcamak” yetmemektedir. Bu harcamayı ahlâkî ilkeleri çiğnemeden yapmak ve harcamadan yararlananları yaralamamak gerekir. Tıpkı bu âyette vurgulandığı gibi. [2] Velâ ezen ibaresinde lânın ikinci kez tekrarlanması, “başa kakmak” ve “gönül incitmek” eylemlerinin her birinin ayrı ayrı Allah yolunda yapılan harcamanın sevabını iptal ettiği anlamını vermektedir. Bu durumda, amelin iptali için iki olumsuzluktan birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Cümlenin ortasındaki summe bağlacı, cümlede ma’tûfun aleyh olan söz konusu davranış sahibinin yücelik ve erdemini vurgular. [3] Havf gelecek, huzn geçmiş için kullanılır Bkz 238. Çünkü gelecek endişesi duyan biri olsaydı, zaten Allah yolunda servetini harcamaya kıyamazdı. Allah’tan karşılığını kat kat alacağından kuşkusu olsaydı, hem verir hem de verdikten sonra telaş içerisinde birilerine fatura çıkarırdı. Bu bir iyi niyettir ve iyi niyet kalbin eylemidir. Endişe ve hüzünden arındırılmış olmak da, o eylemine karşılık kalbe verilen ilâhî ödüldür. Bakara 263 1Gönül yapan hoş bir söz ve rahmet dileme, arkasından incitmenin geldiği bir yardımdan daha Ve Allah kendi kendine yetendir, cezalandırmadan önce fırsat [1] Yardım maksadıyla yapılan harcamada temel esprinin “gönül kırma” değil “gönül alma” olduğu, yani “iyi davranış”ın amacının Allah değil zira O’nun ihtiyacı yok “insan” olması gerektiği işte şu öğütle vurgulanıyor. [2] Bu ilâhî öğüt, ya yardıma muhtaç olan kimsenin derdini fiilen değil de kavlen paylaşarak onun gönlünü ferahlatan söz söylemek ya da Allah dâvâsı uğruna servetiyle yardım edemese dahi bu uğurda sözüyle ve davetiyle yardım etmek anlamlarına gelir. Bizim “rahmet dileme” şeklinde çevirdiğimiz “ayıp örtmek”, “güzel sözden dolayı Allah’ın kişiyi bağışlaması” vs. şeklinde yorumlanmıştır Râzî ve Kurtubî. [3] Ğaniyyun için vahyin iniş sürecinde ilk geçtiği 3515’in notuna bkz. Halîm’e verdiğimiz özgün karşılık için 3351. Bakara 264 1Siz ey iman edenler! İnsanlara gösteriş için malını harcayan, Allah’a ve âhiret gününe de inanmayan kimse gibi, başa kakmak ve gönül incitmek suretiyle sadakalarınızı Allah katında geçersiz Bu kişinin hâli, üzerinde biraz toprak bulunan bir kayaya benzer bir sağanak yağar, onu cascavlak İşte bu gibilerin, yaptıklarından hiçbir kazançları olmaz. Zira Allah kâfir bir topluma asla rehberliğini [1] Bu âyette, önemine binaen yukarıdaki ahlâkî zaafa düşmemesi için insan yeniden uyarılıyor ve bu zaafın temelinde inanç probleminin yattığı ifade ediliyor. [2] Sonunda başa kakılan ve gönül incitilen bir yardım, “Allah adına” değil, “gösteriş için” yapılan bir yardımdır. “Allah adına” yapıldığı izlenimi verilerek gerçekte başkaları görsün diye yapılan her eylem, daha derinlerdeki bir probleme işaret eder Allah tasavvurundaki probleme... Allah’ın gördüğüne yürekten inanan birinin sırf başkaları görsün diye iyilik yapması, o iyiliğin dayandığı ahlâkî dinamikleri tahrip eder. Ahlâkî dinamiklerden hareketle yapılmamış bir iyilik, sonuçta gerçek bir iyilik değil bir aldanış ve aldatıştır. [3] Evet, ahlâkî temelden ve samimiyetten yoksun olan her iyi görünüşlü davranış, gerçekte oldukça kırılgan ve yüzeyseldir; tıpkı üzerini ince bir toprak tabakasıyla örtmüş bir kaya gibi. Aslında ideal bir bahçe ya da tarla görünümü veren bu yerin toprağını sıyırdığınızda altından katı ve gerçek yüzü çıkar meğerse o hiç bir şeyin ekilemeyeceği, ekilse dahi bitmeyeceği bir kaya değil miymiş! Zımnen Allah kendisine karşı kullanacağınız her maskeyi, kayanın toprağını yağmurla sıyırdığı gibi sıyırır atar. [4] Sûrenin 262. âyetindeki yardım yapıp başa kakan kişiyle, bu âyetteki gösteriş için iyilik yapan kişi yan yana konulmaktadır. Bunun anlamı, bir kişinin eyleminin değerini yalnızca o eylemin niceliği değil niteliği de belirler. Özetle bu âyet riyanın “usule” ilişkin bir problem değil “asl”a ilişkin bir problem olduğunu îmâ ediyor. Gerçek erdem, ahlâkî davranışın ifasında başkalarının fark etmesinin hiçbir etkiye sahip olmadığı eylemdir. Bir Ayet "Diğer insanlara sahici erdemlerle donanmayı öğütlerken sıra size gelince terk mi ediyorsunuz; ve üstelik Kitabı da tilavet edip dururken? Siz hiç kafanızı çalıştırmayacak mısınız?" Bakara44 Cin A- Kur’an’da cinn gerçek bir çokanlamlı kelimedir. Kur’an’da; duyularımıza kapalı olduğu için bize kendilerini dış duyular yoluyla değil de hissiyat yoluyla duyuran varlıklar...

yaptığın iyiliği başa kakmak sözler